Bệnh cơ tuyến tử cung: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

• Đau bụng kinh;
• Lượng máu kinh nhiều (cường kinh);
• Kinh nguyệt kéo dài hơn 7 ngày;
• Chu kỳ kinh không đều;
• Đau vùng chậu, có thể kèm theo chuột rút dữ dội;
• Đau khi giao hợp;
• Vô sinh;
• Tử cung phình to;
• Đầy bụng hoặc chướng bụng.

Biến chứng của bệnh cơ tuyến tử cung

Thường xuyên bị rong kinh hoặc cường kinh có thể khiến bạn bị thiếu máu mạn tính, ảnh hưởng đến tim mạch, thân nhiệt và sức khỏe tổng thể.

Đau mạn tính cũng khiến chất lượng cuộc sống giảm sút, ảnh hưởng tình cảm vợ chồng, liên quan đến tình trạng rối loạn lo âu, trầm cảm.

Bệnh cơ tuyến tử cung có xu hướng ảnh hưởng đến những phụ nữ đã sinh ít nhất một con. Tuy nhiên, tình trạng này có thể khiến bạn khó thụ thai lần đầu hoặc sinh thêm con. Khi bạn mang thai, nguy cơsảy thaihoặc chuyển dạ sớm sẽ cao hơn so với phụ nữ bình thường.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào trong các triệu chứng kể trên, hoặc bị mất máu rỉ rả kéo dài, lượng máu kinh nhiều hoặc đau bụng dữ dội trong kỳ kinh nguyệt khiến ảnh hưởng đến các hoạt động thường ngày, hãy hẹn gặp bác sĩ Sản phụ khoa để được thăm khám và điều trị sớm.

Nguyên nhân gây ra bệnh cơ tuyến tử cung vẫn chưa được biết rõ. Có nhiều giả thuyết, bao gồm:

• Sự phát triển của các tế bào nội mạc tử cung từ niêm mạc tử cung xâm lấn vào cơ tạo thành thành của tử cung. Các vết rạch tử cung được thực hiện trong quá trình phẫu thuật như mổ lấy thai có thể thúc đẩy sự xâm lấn trực tiếp của các tế bào nội mạc tử cung vào thành tử cung.
• Trong quá trình phát triển thai nhi, mô nội mạc tử cung hình thành và được lắng đọng trong cơ tử cung khi tử cung mới được biệt hóa.
• Viêm tử cung do mối liên hệ giữa lạc nội mạc tử cung và sinh nở. Trong thời kỳ hậu sản, viêm tử cung có thể gây ra sự phá vỡ ranh giới bình thường của các tế bào lót tử cung, dẫn đến các tế bào niêm mạc xâm lấn vào cơ tử cung.
• Nguồn gốc tế bào gốc tủy xương có thể xâm lấn cơ tử cung, gây ra bệnh cơ tuyến tử cung.

Bất kể bệnh cơ tuyến tử cung phát triển như thế nào, sự phát triển của nó đều phụ thuộc vào nồng độ estrogen trong cơ thể người phụ nữ.

Những ai có nguy cơ mắc phải bệnh cơ tuyến tử cung?

Một số đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh cơ tuyến tử cung:

• Đã từng sinh con ít nhất một lần;
• Có tiền sử phẫu thuật tử cung, như bóc u xơ tử cung hoặc nạo buồng tử cung;
• Mắc lạc nội mạc ngoài tử cung (endometriosis);
• Trong độ tuổi từ 40 đến 50 tuổi; tuy nhiên, hiện nay bệnh cũng được chẩn đoán ngày càng nhiều ở phụ nữ trong độ tuổi 30 có biểu hiện rong kinh hoặc đau bụng kinh.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải bệnh cơ tuyến tử cung

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh cơ tuyến tử cung:

• Phẫu thuật tử cung trước đó (mổ lấy thai, bóc u xơ tử cung, nạo buồng tử cung);
• Sinh nở nhiều lần;
• Tuổi trung niên (40 – 50 tuổi);
• Tiếp xúc lâu dài với estrogen, vì bệnh cơ tuyến tử cung phụ thuộc vào nội tiết tố nữ này.

Phương pháp chẩn đoán và xét nghiệm bệnh cơ tuyến tử cung

Chẩn đoán bệnh cơ tuyến tử cung thường gặp nhiều khó khăn do các triệu chứng của bệnh dễ nhầm lẫn với những rối loạn phụ khoa khác như u xơ tử cung, lạc nội mạc tử cung hay polyp nội mạc tử cung.

Các bác sĩ thường nghi ngờ bệnh dựa trên tiền sử lâm sàng và thăm khám vùng chậu. Trong quá trình khám, nếu tử cung to, mềm hoặc đau khi ấn, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các xét nghiệm hình ảnh để hỗ trợ chẩn đoán, như:

• Siêu âm đầu dò qua ngã âm đạo: Là phương pháp thường được sử dụng để phát hiện tình trạng dày thành tử cung bất thường.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Trong một số trường hợp, phương pháp này sẽ giúp đánh giá rõ hơn về độ dày cơ tử cung và phân biệt bệnh cơ tuyến tử cung với các tổn thương khác.
• Sinh thiết nội mạc tử cung: Có thể giúp loại trừ các bệnh lý ác tính, nhưng không có giá trị xác định chắc chắn adenomyosis. Trên thực tế, chẩn đoán xác định chỉ có thể thực hiện bằng giải phẫu bệnh sau khi cắt bỏ tử cung.

Phương pháp điều trị bệnh cơ tuyến tử cung hiệu quả

Phác đồ điều trị bệnh cơ tuyến tử cung phụ thuộc vào mức độ triệu chứng, mong muốn sinh con của bệnh nhân và độ tuổi gần đến mãn kinh.

Trong những trường hợp nhẹ, các thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen hoặc naproxen có thể giúp giảm đau bụng kinh và làm nhẹ lượng máu kinh nếu được dùng đều đặn vài ngày trước và trong kỳ kinh.

Với các trường hợp trung bình đến nặng, điều trị nội tiết là lựa chọn phổ biến. Các biện pháp như thuốc tránh thai kết hợp, vòng tránh thai nội tiết (IUD chứa levonorgestrel), thuốc tiêm progestin hoặc thuốc ức chế estrogen có thể giúp giảm triệu chứng bằng cách làm teo lớp nội mạc tử cung và ức chế chu kỳ kinh nguyệt.

Đối với phụ nữ không còn nhu cầu sinh con và không đáp ứng với điều trị bảo tồn, cắt tử cung là phương pháp điều trị triệt để và hiệu quả nhất. Trong một số trường hợp hiếm, phẫu thuật bảo tồn có thể được xem xét để bóc tách tổn thương mà không phải cắt bỏ hoàn toàn tử cung, phù hợp với những người vẫn còn mong muốn sinh thêm con.

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của bệnh cơ tuyến tử cung

Chế độ sinh hoạt

Một số biện pháp giúp hạn chế diễn tiến của bệnh cơ tuyến tử cung tại nhà:

• Giữ thói quen vận động nhẹ nhàng, đều đặn như đi bộ, yoga hoặc bơi lội giúp tăng lưu thông máu vùng chậu và giảm đau.
• Quản lý căng thẳng thông qua thiền, ngủ đủ giấc và hạn chế làm việc quá sức, vì stress có thể làm rối loạn nội tiết tố, khiến triệu chứng nặng hơn.
• Tránh tắm nước quá nóng hoặc chườm nóng lâu vùng bụng dưới, vì có thể làm giãn mạch và tăng lượng máu kinh.
• Theo dõi chu kỳ kinh nguyệt để phát hiện sớm các thay đổi bất thường và có kế hoạch kiểm tra định kỳ với bác sĩ.
• Không tự ý dùng thuốc nội tiết hay thuốc giảm đau kéo dài nếu không có hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

Chế độ dinh dưỡng

Một chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng giúp hỗ trợ trong quá trình điều trị bệnh cơ tuyến tử cung:

• Tăng cường thực phẩm kháng viêm: Ăn nhiều rau xanh, cá béo (cá hồi, cá thu), quả mọng, nghệ và gừng để hỗ trợ giảm viêm.
• Giảm tiêu thụ thực phẩm giàu estrogen: Hạn chế sữa, thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn và đậu nành (nếu cơ địa nhạy cảm với phytoestrogen).
• Hạn chế đường và caffeine: Vì có thể làm nặng thêm đau bụng kinh và ảnh hưởng đến hormone.
• Uống đủ nước mỗi ngày (1,5 – 2 lít) giúp hỗ trợ ổn định nội tiết.
• Bổ sung sắt từ thực phẩm như gan, thịt nạc, rau dền, để bù lại lượng máu mất nhiều trong kỳ kinh.

Phương pháp phòng ngừa bệnh cơ tuyến tử cung

Vì nguyên nhân gây bệnh cơ tuyến tử cung chưa được hiểu rõ nên các chuyên gia sản phụ khoa hiện chưa đưa ra các khuyến nghị cụ thể giúp ngăn ngừa bệnh lý này.