Đột quỵ và đột tử đều xảy ra đột ngột, có thể cướp đi tính mạng chỉ trong vài phút. Tuy nhiên, hai tình trạng này khác nhau hoàn toàn về nguyên nhân, biểu hiện và cách xử trí. Hiểu đúng giúp bạn nhận biết kịp thời và cứu sống người bệnh trong “thời gian vàng”.

1. Đột quỵ là gì?

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn, do:

• Mạch máu tắc nghẽn (nhồi máu não)

• Mạch máu vỡ (xuất huyết não)

Não không nhận đủ oxy → tế bào não chết nhanh → để lại di chứng nặng nề nếu không cấp cứu kịp thời.

Dấu hiệu nhận biết đột quỵ

Các triệu chứng đặc trưng:

• Méo miệng hoặc sụp mí mắt một bên

• Yếu hoặc liệt nửa người

• Nói khó, nói ngọng, không diễn đạt được

• Choáng váng, mất thăng bằng

• Đau đầu dữ dội khác thường

Hãy nhớ quy tắc FAST (Face – Arm – Speech – Time).

2. Đột tử là gì?

Đột tử là tình trạng ngừng tim đột ngột, khiến máu không còn bơm đi nuôi cơ thể. Nguyên nhân thường gặp:

• Nhồi máu cơ tim cấp

• Rối loạn nhịp tim ác tính

• Bệnh tim mạch tiềm ẩn

Dấu hiệu nhận biết đột tử

• Bất tỉnh, không phản ứng

• Không thở hoặc chỉ thở ngáp

• Không bắt được mạch

• Da tái hoặc tím

Đây là tình trạng nguy kịch ngay lập tức, cần xử trí khẩn cấp.

3. Xử trí đúng cách khi gặp đột quỵ hoặc đột tử

Dù là đột quỵ hay đột tử, nguyên tắc đầu tiên là:

📞 GỌI 115 ngay lập tức

Thời gian là yếu tố quyết định sự sống còn.

Xử trí khi nghi ngờ đột quỵ

• Ghi nhớ thời điểm khởi phát triệu chứng (rất quan trọng để điều trị tiêu sợi huyết – “giờ vàng” 3 đến 4,5 giờ).

• Để người bệnh nằm nghiêng an toàn, nới lỏng quần áo.

• Không để người bệnh ăn hoặc uống.

• Không tự lái xe đưa đến bệnh viện – gọi cấp cứu để có hỗ trợ chuyên môn trên đường đi.

Xử trí khi nghi ngờ ngừng tim – đột tử

• Ép tim ngoài lồng ngực ngay lập tức:

  • Vị trí: giữa ngực

  • Tần số: 100–120 lần/phút

  • Độ sâu: 5–6 cm

• Nếu có AED (máy khử rung tự động) → sử dụng theo hướng dẫn.

• Tiếp tục ép tim cho đến khi nhân viên y tế có mặt.

4. Điều tuyệt đối tránh trong cả hai tình huống

🚫 Không cạo gió, châm chích, xoa dầu

Không có tác dụng và làm mất thời gian vàng.

🚫 Không cho ăn uống khi bệnh nhân giảm ý thức

Dễ gây sặc, tắc đường thở.

🚫 Không tự ý uống thuốc

Đặc biệt là: hạ huyết áp, aspirin, thuốc chống đông…

🚫 Không chủ quan chờ “tự khỏi”

Mỗi phút trôi qua đều làm tăng nguy cơ tử vong hoặc tàn phế.

5. Phòng ngừa đột quỵ và đột tử

Chủ động kiểm soát sức khỏe tim mạch là cách giảm nguy cơ hiệu quả nhất:

✔ Kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu

✔ Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia

✔ Vận động đều đặn

✔ Giữ cân nặng hợp lý

✔ Khám sức khỏe định kỳ

✔ Đi khám ngay khi có: đau ngực, khó thở, hồi hộp, tê yếu hoặc nói khó thoáng qua

Kết luận

Đột quỵ và đột tử đều nguy hiểm nhưng khác nhau hoàn toàn. Nhận biết đúng dấu hiệu và xử trí nhanh chóng giúp tăng cơ hội sống sót và giảm di chứng nặng nề.

Nếu bạn cần tư vấn về sức khỏe tim mạch – thần kinh, đội ngũ dược sĩ của Toàn Nhung Pharmacy luôn sẵn sàng hỗ trợ.